SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ


Doç. Dr. Mustafa Erkan SARI
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı

Serviks (rahim ağzı) kanseri önlenebilir ve erken tanı imkanı olan bir kanser olduğu için, tüm kanserler arasında özel bir yere sahiptir. Kadın Doğum ihtisasını tamamladıktan sonra, Kadın Genital Kanserleri Cerrahisi (Jinekolojik Onkoloji) üst ihtisası yapmış bir hekim olarak kadınların öncelikle serviks (rahim ağzı) kanserine yakalanmamaları için mücadele vermekteyim. Bu hastalığın farkındalığını arttırmak için birçok sosyal ve bilimsel toplantılarda yıllarca görev aldım ve almaktayım. Serviks (rahim ağzı) kanseri hastalığından müzdarip kadınların da kanseri yenebilmeleri için cerrahilerini gerçekleştirmekteyim. Serviks (rahim ağzı) kanseri cerrahisi çok önemlidir. Bu cerrahide geride tümör bırakmadan, sinir koruyarak yapılan cerrahiler altın standarttır. 17 yıllık tecrübemle, serviks (rahim ağzı) kanseri hastalarımı muayenehanemde görüp, tedavilerini planlamakta ve anlaşmalı olduğum hastanelerde de sinir koruyucu cerrahilerini gerçekleştirmekteyim. Aşağıdaki bilgilendirici yazımda serviks (rahim ağzı) kanseri, nedenleri, semptomları, tanı ve tedavisinden kısaca bahsetmek istiyorum.

Serviks kanseri, rahim ağzının yani uterusun (rahimin) vajinaya açılan boyun kısmının kötü huylu hastalığını ifade etmektedir. Dünya üzerinde her 2 dakikada bir kadının ölümüne neden olmaktadır. Dünya genelinde meme ve akciğer kanserinden sonra kanserden ölümlerin 3. nedeni olmakla beraber 45 yaş altı kadınlarda en sık görülen 2. kanser türüdür. Serviks kanseri Türkiye’de en sık görülen 8. kanser türüdür. Yaş dağılımına baktığımızda 35-39 ve 60-64 yaşlarında görülme sıklığında artış olmaktadır.
Serviks kanserinin iki ana tipi vardır; skuamoz hücreli karsinom ve adenokarsinom. Skuamoz hücreli karsinom genellikle serviksin dış yüzeyinde bulunan hücrelerden köken alır. Adenokarsinom ise serviksin kanalında bulunan hücrelerden köken alır ki bu durum rutin tarama metodlarıyla teşhis edilebilmesini güçleştirir.
Nedenleri Human Papilloma Virüs (HPV) ile ortaya çıkan enfeksiyon serviks kanserinde majör etken olarak görünmektedir. Olguların neredeyse tamamında bu virüs tespit edilmiştir. Serviks kanseri, uzun süren, inatçı yüksek riskli HPV enfeksiyonu sonucu oluşmaktadır. Unutulmamalıdır ki; HPV enfeksiyonu kanama ve akıntı dahil herhangi bir şikayete neden olmaz. Ayrıca her HPV enfeksiyonu serviks kanserine ilerlemez. Serviks kanserine yol açabilen yaklaşık 15 HPV tipi “yüksek riskli HPV” olarak tanımlanır. HPV tip 16 ve 18 pek çok yerde olduğu gibi Türkiye’de de servikal kanserlerle ilişkili en sık görülen iki yüksek risk HPV tipidir.

-HPV virüsü ve HPV ye bağlı lezyonlarla ilgili bilgileri sonraki yazımda özetle anlatacağım-
Bunun dışında sigara, erken yaşta cinsel ilişkiye başlamış olmak, multipl cinsel partner, yüksek riskli erkek partner, cinsel yolla bulaşan hastalık öyküsü, beslenme, ileri yaş, çok sayıda doğum, bağışıklık sisteminin baskılanması, ailede serviks kanseri öyküsü olması diğer önemli faktörlerdir.
Serviks kanserleri preinvaziv lezyonlar olarak tanımlanan kanser öncesi hastalık döneminden sonra ortaya çıkmaktadır. Her preinvaziv süreç kansere ilerlemez ve bu anormallikler bir şikayate neden olmazlar. En büyük riski bu preinvaziv lezyonlardan yüksek dereceli olanlar taşımaktadır. Bu kanser öncesi lezyonlar, servikal smear veya HPV testleri ile yapılan taramalarda tesadüfen saptanırlar. Servikal smear ve HPV testi ile serviks kanser görülme sıklığı önemli oranda azalmaktadır. Çünkü erken preinvaziv lezyonların tanısı konup kansere ilerlemeden gereken tedavi ve takipler yapılmaktadır. Servikal smear testinde rahim ağzından alınan hücreler incelenir. Anormal smear sonuçları varlığında kolposkopi denilen özel bir yöntemle rahim ağzı büyütülerek ve özel kimyasal ajanlar sürülerek incelenir ve gerektiğinde biyopsi alınır. Çoğu serviks kanseri olgusuna bakıldığında hastaların daha önce hiç servikal smear aldırmadıkları görülmektedir. HPV testlerinde amaç herhangi bir yüksek risk HPV tipinin rahim ağzında olup olmadığını ortaya koymaktır. HPV testi pozitif olan kadınlarda kanser öncüsü lezyon olma olasılığı artar ve bu kadınlar olası bir kanser öncesi durumu ortaya koymak için kolposkopi ile değerlendirilir. Yani özet olarak, tarama yöntemlerinde (hpv testi, servikal smear) patoloji şüphesi ortaya çıktığında alınan dokuların (biyopsi) veya muayene esnasında serviksteki şüpheli görüntülerden alınan biyopsilerin incelenmesi kesin tanıyı koydurur. Düzenli servikal smear test ve/veya HPV testi yaptıran kadınlarda serviks kanseri görülme olasılığı çok çok azalmaktadır.

Belirtileri Serviks kanseri erken evrelerde herhangi bir semptom vermeyebilir bu durumda ancak düzenli kontroller ve tarama testleri ile saptanabilir. İlerleyen safhalarda özellikle kokulu akıntı, ağrı, ilişki esnasında veya sonrasında kanama, adet düzensizlikleri, menapoz sonrası kanamalar sıklıkla karşımızı çıkan belirtilerdir. Mesane, bağırsaklar, akciğerler ya da karaciğere yayılmış çok ileri düzeydeki serviks kanseri vakalarında, özellikle ağrı kesicilere kısa süreli cevap veren bel sırt ağrısı, kemik ağrısı ve kendiliğinden gelişebilen kırıklar, yorgun luk, halsizlik, vajinadan istemsiz olarak idrar ve dışkı kaçırma, bacak ağrısı, iştah kaybı, şişmiş ayak ve ayak bilekleri, kilo kaybı gibi bulgular ortaya çıkabilir.
Tedavi Tedaviyi etkileyen en önemli faktör hastalığın yayılım düzeyi yani evresidir. Serviks kanserinde hastalığın klinik evresine göre; cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapiden biri veya uygun olan kombinasyonları kullanılmaktadır. Hastanın yaşı, performansı, yaşam beklentisi, çocuk isteği de tedaviyi planlamada etkili diğer faktörlerdir.
Erken evre rahim ağzı kanserlerinde hastalığın yayılımı az olduğundan cerrahi ön plana çıkmaktadır. Cerrahi hastalığın evresine, hastanın çocuk beklentisine göre değişmektedir. Çok erken safhalarda rahim ağzının kısmen çıkartıldığı (konizasyon) cerrahiler yeterli olabilirken daha ileri, opere olabilecek evredeki hastalarda radikal cerrahiler gerekmektedir. Bu cerrahilerde rahim veya rahim ağzı geniş bir rezeksiyonla çıkartılırken aynı zamanda muhtemel yayılım yollarındaki lenf bezleri de operasyona ek olarak çıkartılır. Cerrahi sonrası gereğinde ek olarak radyoterapi ve kemoterapi de tedaviye eklenebilmektedir. Erken evre serviks kanserinde radyoterapi, cerrahiye alternatif bir tedavi şekli olarak uygulanabilmekteyken, ileri evrelerde radyoterapi ve kemoterapi kombinasyonu tedavinin ana konseptini oluşturmaktadır.

Prognoz Bu kanserde prognoz hastalığın evresine bağlıdır. Teşhisten 5 yıl sonra tedavi ile sağ kalım oranları, evre I kanser için %80-90, evre II için ise %50-65, evre III için  %25-35 iken evre IV için ise %15’ten azdır.
Korunma Kanserden korunma, önlenebilir risk faktörlerinin azaltılıp koruyucu faktörlerin artırılarak kanser gelişiminin azaltılmasıdır. Öncelikle erken tanıyı sağlayan tarama yöntemlerinin kullanıldığı (hpv testi, servikal smear), düzenli jinekolojik muayeneden geçmek çok önemli. Ayrıca tek eşlilik, kondom kullanımı, sigara içilmemesi gibi serviks kanseri gelişim riskini azaltan önlemler korunmada önemli yer tutmaktadır.
Çok önemli diğer bir konu da HPV aşılarıdır. Primer korunmada profilaktik HPV aşıları çok önemli yer tutmaktadır.

Hasta Yorumları


N… Y…
Erkan hocamdan çok memnun kaldım çok bilgili, deneyimli ilgili bir doktor. Alanında en başarılı doktorlardan biri olduğuna emin olabilirsiniz.
29.07.2021 23:26:07
K… R…
Rahim ağzı kanseri olduğumu öğrendiğimde hissettiklerimi anlatamam. Sonrasında araştırmalarımla ve tavsiye üzerine Erkan Hocama gittik. Önce beni ve eşimi çok iyi bilgilendirdi ve anlattıklarıyla bizleri çok rahatlattı. Ameliyatım çok iyi geçti, ameliyat sonrası şu an kendimi çok iyi hissediyorum varolun Erkan hocam.
21.06.2021 22:28:45
M… K…
Her şeyiyle mükemmel bir hoca çok teşekkürler hocam başarılarınızın devam etmesi dileğiyle
11.01.2021 20:29:40
R…S…
Erkan hocam eşimin ameliyatını 3 yıl önce yapmıştı. Radyoterapi sürecinde de desteğini unutamayız. Eşim şu an çok iyi takiplere gidiyoruz. Allah razı olsun Erkan Hocamdan bizim mucizemiz değerli hocamız.
08.01.2021 18:48:25
İ…D…
Zorlu ve büyük ameliyat sonrası rahim ağzı kanseri belasını yenmemde büyük rol oynayan saygıdeğer hocam doç dr erkan sarı. Herşey için çoooook teşekkürler
24.12.2020 13:15:28
A…K…
Rahim ağzı kanseri teşhisi koyan doktorumuzun yönlendirmesiyle Erkan Hocama gittik. Muayene sonrası herşeyi ayrıntılı olarak anlattı. Ameliyatım çok güzel geçti ameliyat sonrası hastane bakımı da çok iyiydi. Hergün sabah akşam hocamı görmek ayrı bir mutluluktu. Ameliyat sonrası başka bir tedaviye gerek kalmadığını öğrenince ayrı bir mutluluk duyduk. Hocamı ben de eşim de herkese tavsiye ediyoruz…
18/10/2021 20:23:45

Open chat