• Doç. Dr. M. Erkan Sarı

LEEP (Loop Electrosurgical Excision Procedure)


Prekanseröz lezyon, tedavi edilmediği takdirde lezyonun derecesine göre kanserleşme ihtimali olan dokuları ifade etmektedir. Serviksteki böyle lezyonlara servikal intraepitelyal neoplazi veya kısaca CIN denir. Servikal prekanseröz lezyonların (CIN) ciddiyetine göre CIN I’den III’e kadar farklı sınıflaması vardır. CIN II ve III yıllar boyunca ilerleme gösterip kansere dönüşebilir. CIN II ve III’ün ne kadarının kansere döneceğini net olarak bilemediğimiz için tedavisiz izlem kabul edilemez. CIN II ve III de uygulanan tedavi rahim ağzında lezyonu da içine alacak şekilde kanserin gelişme ihtimali en yüksek olan alanın (transformasyon zonu) çıkarılmasıdır. LEEP de bu zonun çıkarılma tekniklerinden biridir. Loop ismi verilen ucunda elektrik akımını ileten yarım halka şeklinde tel bulunan elektrokoter yardımıyla rahim ağzının bir kısmının çıkarılması işlemidir. Bu alet yardımıyla rahim ağzındaki lezyonun olduğu alan hızlı, güvenli ve ağrısız olarak çıkartılabilmektedir.

Kimlere LEEP yapıyoruz?

HPV nin kansere yol açması öncelikle hücresel düzeyde değişikliklerle başlar. Bu değişikliklere kanser öncüsü lezyonlar demekteyiz. Bu lezyonlardan yüksek dereceli olanlarda kansere ilerleme riski artmaktadır. Servikal smear dediğimiz tarama testindeki amaç bu değişiklikleri önceden tespit etmek ve sonrasında daha ileri yöntemlerle kanser öncüsü lezyonu tanımlamaktır. HPV testindeki amacımız da yüksek riskli HPV tiplerini taramak ve varlığında gereğinde ileri yöntemlerle kanser öncüsü lezyonların gelişip gelişmediğini araştırmaktadır. Bu nedenle servikal kanser tarama testleri (servikal smear, HPV testi) çok önem taşımaktadır. Bu testlerin sonuçlarına göre şüpheli olgular belirlenir ve bir şüphe varsa kolposkopi denilen ışıklı bir mikroskop yardımıyla serviks büyütülerek incelenir, gerekirse şüpheli alanlardan biyopsi alınır. Bu biyopsi sonucunda yüksek dereceli lezyon gelirse bu hasta grubunda rahim ağzında en riskli alan olan transformasyon zonunu çıkarmak gerekir. LEEP, bu riskli alanın çıkarıldığı güvenilir ve ağrısız bir işlemdir.

Kolposkopi yaparken smear sonucunda yüksek dereceli hücrelerin/veya şüphesinin izlendiği olgularda direk LEEP işlemi de bir alternatiftir. Yani bu hastalarda biyopsi sonucu beklenmeden direk LEEP yapılabilmektedir. Bu hasta grubunda hem tanı hem tedavi aynı seansta sağlanabilmektedir.

Tekrarlayan biyopsi sonuçları düşük dereceli servikal lezyon (CIN I) gelmiş olgularda da LEEP bir tedavi seçeneğidir.


Nasıl Yapılır?

Lokal veya genel anestezi altında hastamız jinekolojik pozisyonda yatarken rahim ağzını görünür hale getirmek için vajinaya spekulum dediğimiz muayene aletini yerleştiriyoruz. Elektrokoter kalem dediğimiz, ucunda elektrik akımını ileten yarım halka şeklinde tel bulunan alet ile rahim ağzının bir kısmı kontrollü bir şekilde tek parça halinde çıkarılır. Bu alet ile bir yandan doku kesilirken bir yandan da kanama kontrolü sağlanır. Rahim ağzı, ağrı duyusunu içeren sinir lifleri taşımadığından fazla ağrı hissi olmaz. İşlem ortalama kanama kontrolü ile birlikte 10-15 dk sürmektedir. Çıkartılan spesmen patolojik değerlendirmeye gönderilir.


İşlem sonrası olabilecek durumlar ve öneriler nelerdir?

LEEP sonrası anestezinin (lokal veya genel) etkisi geçtikten sonra kramp şeklinde hafif bir ağrı hissedilebilir. Ağrıyı gidermek için ağrı kesiciler kullanılabilir. Bir süre lekelenme tarzında kanama olabilir. Bu genelde 2 hafta sonra geçer, ancak 4-6 haftaya kadar uzayabilir. Kanama miktarı fazla olmamalıdır ve zaman içinde azalması gerekir. Tedavi sonrası 4 hafta cinsel ilişki yasaktır. Aynı zamanda bu sürede tampon da kullanılmamalıdır. Kanama devam ettiği süre içinde sadece ayakta duş şeklinde banyo yapılmalıdır. 3-5 gün süreyle ağır egzersizden kaçınılmalı, havuz ve denize girilmememelidir.


LEEP sonrası kısırlık, gebe kalınırsa düşük veya erken doğum olabilir mi?

Çok derine inmeyen yüzeyel LEEP işlemlerinde kısırlık, düşük, erken doğum riski mevcut değildir. Fakat derin uygulamalarda riskin arttığını gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu nedenle hasta bazında uygulamanın yapılması çok önemlidir. Hangi hastaya derin hangi hastaya yüzeyel LEEP yapılacağı kararı önemli bir konudur ve yetersiz çıkarılan dokuda cerrahi sınırlarda lezyon kalabilecekken, gereksiz fazla çıkarılan olgularda rahim ağzı boyu kısaldığından dolayı gebelik esnasında rahim ağzı yetmezliği gelişebilecektir. Bunun için işlemin tecrübeli ellerde yapılması çok önemlidir.


Kontrol ve takip gerekir mi?

İşlemden 2-4 hafta sonra rahim ağzının iyileşmesinin değerlendirilemesi gerekmektedir. Patoloji sonucunda kanser veya cerrahi sınırda yüksek dereceli lezyon yoksa, hangi amaçla leep yapıldıysa ona uygun bir takip aralığı belirlenir. Kontrollere düzenli gitmek önemlidir.



Doç.Dr. Mustafa Erkan Sarı

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı